ક્રિકેટ રમત જેમ જેમ બદલાતી ગઈ છે, તેમ તેમ તેમાં દર્શકોનો રોમાંચ વધારવા માટે નવા નિયમો પણ ઉમેરાયા છે. આધુનિક ક્રિકેટ (ખાસ કરીને T20 અને ODI) માં “ફ્રી હિટ” (Free Hit) નો નિયમ સૌથી વધુ રોમાંચક માનવામાં આવે છે. જ્યારે પણ મેદાન પર ફ્રી હિટ થાય છે, ત્યારે બેટ્સમેન પૂરા આત્મવિશ્વાસ સાથે સારો શોર્ટ ફટકારવાનો પ્રયત્ન કરે છે.
પરંતુ શું તમે જાણો છો કે ક્રિકેટમાં ફ્રી હિટનો નિયમ ક્યારે અને શા માટે લાગુ કરવામાં આવ્યો હતો? જો નહીં, તો આવો આ લેખમાં તેને સરળ ભાષામાં સમજીએ.
ફ્રી હિટ એટલે શું? (What is Free Hit in Cricket)
ફ્રી હિટ એ ક્રિકેટનો એક એવો નિયમ છે જેમાં બોલરે નો-બોલ (No-Ball) ફેંક્યો હોય, તો તે બોલ પર બેટ્સમેન આઉટ થઈ શકતો નથી. આ બોલ પર બેટ્સમેન સુરક્ષિત રહે છે અને તે ખુલીને રન બનાવી શકે છે.
આ નિયમનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય બોલરોને ઓવરસ્ટેપિંગ (Crease થી આગળ નીકળીને બોલ નાખવો) કરતા અટકાવવાનો અને બેટ્સમેનોને સુરક્ષા આપવાનો છે.
ફ્રી હિટનો નિયમ ક્યારે મળે છે?
જ્યારે મેચ દરમિયાન બોલર ફ્રન્ટ ફૂટ નો-બોલ (Front Foot No-Ball) ફેંકે છે, ત્યારે અમ્પાયર દ્વારા તેને નો-બોલ જાહેર કરવામાં આવે છે અને ત્યારપછીનો આગામી બોલ “ફ્રી હિટ” તરીકે ગણવામાં આવે છે.
નોંધવા જેવી બાબત એ છે કે જો બોલર કમરની ઉપર હાઇ-ફુલટોસ (High Full-Toss) જેવી ખતરનાક નો-બોલ ફેંકે, તો પણ ઘણીવાર ટુર્નામેન્ટના નિયમો મુજબ ફ્રી હિટ મળતી હોય છે.
ફ્રી હિટ દરમિયાન બેટ્સમેન કઈ રીતે આઉટ થઈ શકે?
ઘણા લોકોને એવો ભ્રમ હોય છે કે ફ્રી હિટ પર બેટ્સમેન ગમે તે રીતે રમે તો પણ તે આઉટ નથી થતો. પરંતુ એવું નથી! ફ્રી હિટના બોલ પર બેટ્સમેન નીચેની રીતે આઉટ થઈ શકે છે:
૧. જો તે બોલને બે વાર ફટકારે (Hit the ball twice). ૨. જો તે ફિલ્ડરને જાણી જોઈને અડે અથવા અવરોધ ઊભો કરે (Obstructing the field). ૩. જો તે બોલ હવાઈ હોય અને કેચ પકડાય, તો પણ તે કેચઆઉટ ગણાતો નથી. પરંતુ જો તે રન લેતી વખતે ક્રીઝની બહાર રહી જાય અને રન આઉટ (Run Out) થઈ જાય, તો તે આઉટ ગણાય છે!
ફ્રી હિટનો ઇતિહાસ
આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટ કાઉન્સિલ (ICC) દ્વારા વર્ષ ૨૦૦૭માં વન-ડે અને T20 ક્રિકેટમાં ફ્રી હિટનો નિયમ સત્તાવાર રીતે લાગુ કરવામાં આવ્યો હતો. આ નિયમ આવ્યા પછી બોલરો માટે નો-બોલ ફેંકવો મોંઘો સાબિત થવા લાગ્યો અને મેચનો રોમાંચ બેવડાઈ ગયો.
નિષ્કર્ષ
ટૂંકમાં કહીએ તો, ફ્રી હિટનો નિયમ બેટ્સમેનો માટે વરદાન અને બોલરો માટે એક ચેતવણી સમાન છે. આ નિયમે ક્રિકેટને વધુ આક્રમક અને મનોરંજક બનાવવામાં મોટો ભાગ ભજવ્યો છે.
આશા છે કે આ માહિતી દ્વારા તમને ફ્રી હિટ વિશે પૂરેપૂરી સમજ મળી ગઈ હશે. ક્રિકેટના આવા જ રસપ્રદ નિયમો જાણવા માટે અમારી સાથે જોડાયેલા રહો!